ابو القاسم سلطانى
200
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
انبليس به يونانى اسم نباتى است . . . تخم ، بيخ و گلش جهت عسر بول ، درد گرده به غايت مفيد . . . ذرور برگش جهت زخمها و روئيدن گوشت موثر . . . ( تحفه 34 ) . انثليس . . . مقدار شربت آن يك مثقال است . . . ( مخزن 111 ) . تركيب شيميائى : گياه حاوى تانن ، ساپونين ، فلاونوئيد ، موسيلاژ ، ماده رنگى مىباشد دانه داراى ماده روغنى قابل استخراج مىباشد . كاربرد امروزى گياه : از داخل دمكرده 50 در هزار گل به مدت پانزده دقيقه براى تقويت معده ، روده ، استفراغ كودكان و به عنوان ملين و در استعمال خارجى جوشانده آن به صورت كمپرس ، حمام ، لوسيون در كورك ، اكزما ، شستشوى زخمها ، زخم دهان و ورم لثه مصرف مىشود . گياه را به عربى حشيشة الدب ، حشيشة الجرح ، حشيشة الجروح ، نفل الرمال الاصفر و به پارسى انتيليس جنگلى ، ماشك قلوهاى ، پنجه عروس مىنامند . ( 1 * ) - قسمت نقطهچين مربوط به انثيليس ( نوع دوم ) مىباشد كه در جاى خود خواهد آمد ( 2 * ) - زهره ، قرنفل شامى ، قرنفليه ، قرنفل Dianthus L Code - 543 خاماقسيس Antirrhinum asarina L . رازى ذيل خاماقسيس به نقل قول از جالينوس مىنويسد : جالينوس در كتاب هشتم گويد اين گياه در انسداد كبد سودمند و درد سياتيك را شفا مىبخشد ( الحاوى جلد 20 - 417 ) . ديوسكوريد در مقاله چهارم مىنويسد آن گياهى است كه سنبل آن مانند خوشه گندم ولى از آن درازتر باريكتر و فراوانتر است داراى پنج تا شش شاخه است كه هريك به اندازه يك وجب مىباشد و از ريشه خارج شده است گل آن سفيد مانند گل شببو ولى كوچكتر و تلختر مىباشد . ريشه آن سفيد و باريك و در زمينهاى مزروعى مىرويد و در پزشكى مصرف ندارد ( ترجمه جامع مفردات ج 2 - 45 ) . در ساير ماخذى كه در دسترس داشتم از اين گياه نام برده نشده است . Code - 547 انف العجل Antirrhinum majus L گياهى است علفى ، پايا به درازاى حدود 40 سانتيمتر از خانواده Scrophulariaceae داراى برگهاى ساده ، كاسه گل داراى پنج بخش تقريبا مساوى ، جام نامنظم داراى دو لب مىباشد لب بالائى داراى دو بخش و لب پائينى داراى سه لوب و يك برجستگى است تعداد پرچمها چهار عدد مىباشد كه دوتاى آنها